Stoomkelder
Je bent nu in de machinekelder. De blikvanger is natuurlijk stoommachine Agneta. Je kunt er meer informatie over lezen. Een andere blikvanger is de grote witte schakelkast van marmer aan de achterwand.
Een lange tijd werden alle machines in fabrieken aangedreven door stoommachines. Via verschillende assen en andere aandrijfbanden kon één stoommachine een hele fabriek aandrijven. Rond 1920 kwamen er kleine, betrouwbare elektromotoren op de markt. Deze werden naast de textielmachines geplaatst en met een kleine aandrijfband konden de machines werken. Met een druk op de knop konden de elektromotoren aan- en uitgeschakeld worden. De stroom werd in eerste instantie opgewekt door de “oude” stoommachines, omdat die dynamo’s of generatoren aandreven. Die dynamo’s zorgden vervolgens voor de stroom die de elektromotoren aandreef. In de hoek, met de vierkante plaat erboven, ziet u zo’n generator.
Nog efficiënter was de stroomopwekking door een elektriciteitscentrale. De stroom kwam via hoogspanningskabels de fabriek binnen. In de fabriek stonden transformatoren die de stroom omzetten, zodat deze geschikt was voor de elektromotoren. Met de witte schakelkast kon de stroomtoevoer in de fabriek geregeld worden. Het was als het ware een verdeelstation voor de elektromotoren.
Deze schakelkast komt van Spinnerij Deutschland uit Gronau. Een aantal textielfabrikanten uit Twente was ook eigenaar van fabrieken in omliggende gemeenten in Duitsland. In Nederland waren de lonen lager dan in Duitsland, en door fabrieken net over de grens te bouwen, kon men zonder importheffingen produceren voor de Duitse markt. Iedere dag gingen honderden arbeiders bij Glanerbrug de grens over om in Duitsland te werken.
Spinnerij Deutschland werd in 1896 opgericht door Willem Jordaan en had een stoommachine van 800 pk om alle spinmachines aan te drijven. In 1921 werd er kapitaal bijeengebracht om alle machines in de fabriek individueel door elektriciteit aan te drijven. Toen werd deze schakelkast van Siemens-Schuckert geïnstalleerd.
Het volgende luisterpunt is tussen de spinmachines. Hiervoor moet je teruggaan naar de maquette van Jannink waarnaast een reeks spinmachines staan. Het spinproces begint bij de machine die het dichts bij de glazen deur naar buiten staat.
